Materiaalzone 
Fietstoerisme 
Ploegarts wijst op gevaren door extreme hitte in de Tour de France 2026: “Dit is Russische roulette”
Interview De hitte in de Tour de France 2026 begint zijn tol te eisen van het peloton. Renners klagen dat ze hun normale niveau niet halen. Water en ijs is niet aan te slepen. Het risico op ziekte is door de hoge temperaturen significant groter en de extreme hitte kan zelfs van invloed zijn op het eindklassement. Dat stelt Paul Jorna op vraag van Wielerflits. Hij is teamarts bij Lotto-Intermarché en daar mede verantwoordelijk voor de interne hitte- en acclimatisatie-protocollen.
Matteo Trentin en Dylan van Baarle namen het woord ‘onverantwoord’ al in de mond. Volgens Luke Plapp kunnen renners zichzelf voorbereiden op deze hitte, iets dat Mathieu van der Poel met hitte-trainingen ook deed. Toch haalt hij naar eigen zeggen zijn niveau niet. Verstoppen achter de hitte wil MVDP zich niet, net als anderen. “Maar het hakt er wel heel erg in”, stelt Pascal Eenkhoorn. “Je raakt snel overkookt en na een inspanning kun je jezelf niet herzetten. Als het heel lang heel hard gaat en je jezelf niet kunt koelen, ga je ver in het rood. De temperatuur in je lichaam stijgt dan.” Hyperthermie, in medische termen; het lukt het lichaam dan niet om op 37 graden te blijven.
Eenkhoorns ploeggenoot en tweevoudig ritwinnaar Tim Merlier is dan ook blij dat de negende etappe van zondag is ingekort. “We koersen nu een week boven de 35 graden Celsius. Het is een waar gevecht om genoeg water, ijs en drinken te kunnen krijgen tussen de auto’s. Zeker op dagen dat ik niet hoef te sprinten, ben ik alleen maar bezig met genoeg drinken bij me te hebben en ijs om te koelen, omdat het zo ontzettend heet is. Ik ben meer gekookt dan anders. Daarom vind ik het een goed idee dat ze de rit hebben ingekort. Meer kunnen ze niet doen, fijn dat ze dit proberen.”
Paul, laten we meteen met de deur in huis vallen: is koersen in deze hitte medisch verantwoord?
“Ja, onder voorwaarden. En alleen als professional. Een recreant moet dat zeker niet doen. Bij profs kunnen we controleren of de kerntemperatuur van het lichaam niet te lang te hoog oploopt. Je moet de renners kunnen koelen. Dat zie je dus ook constant: voldoende van buiten met ijs en water en ook naar binnen via het maag-darmkanaal. Maar tevens achteraf als verzorgers renners opvangen na de finish, want dat is het linke. Je motor stopt dan, maar de hitte niet. Dat is niet altijd even gemakkelijk. Daarom moeten er voldoende bottle points zijn en voldoende drinken in de ploegleiderswagen, met daarnaast voldoende gelegenheid om het ook tot je te kunnen nemen.
Het belast alleen wel je maag- en darmkanaal. Iedere ploeg probeert dat op een zo’n goed mogelijk manier naast elkaar te zetten, maar dat gaat nu wel allemaal op de limiet. Het maakt de Tour ook een andere wedstrijd. Het kan zijn dat er nu en later deze ronde, andere renners komen bovendrijven.”
IJs is in deze Tour niet aan te slepen – foto: fotopersburo Cor Vos
Renners zeggen ook dat als je langer dan tien minuten geen mogelijkheid krijgt om te koelen, je er gewoon afvliegt. Vanaf wanneer is dat gevaarlijk?
“Dat is iets wat je absoluut en continu moet zien te voorkomen. Als dat in sommige situaties niet gaat, moet de jury coulant zijn. Gelukkig is dat eerder deze Tour al doorgevoerd, dat ploegen renners vrijwel overal mogen bevoorraden. Coureurs helpen elkaar onderling ook met water en koeling.
Het is vooral gevaarlijk wanneer een renner langdurig zijn hitte niet kwijt kan. Het hele menselijk lijf is erop gebouwd om je lichaamstemperatuur op 37 graden te houden. Als je een half uur lang met 39 graden in je lijf rondfiets, dan gaat dan nog. Kom je hoger, dan vormen zich al problemen. En boven de 41 graden zit je gewoon in de acute gevarenzone. Het is wel zo dat renners daar tegenwoordig gigantisch in geacclimatiseerd zijn. Door hitte-trainingen zijn ze er behoorlijk goed op voorbereid. Desalniettemin zit er aan elk mens een grens en die is voor iedereen anders.”
Vanaf welke temperatuur gaan alarmbellen af?
“Het is vooral de gevoelstemperatuur die dat doet. Als die te hoog is, kan een renner zijn eigen binnentemperatuur niet meer goed onderhouden. Vooral wanneer het buiten vochtiger is, is dat een grote uitdaging. Dan heb je minder verdamping en net dat is heel belangrijk. Renners hebben door de rijwind die zij zelf creëren gelukkig relatief droge lucht rond zich. Dan verdamp je enorm. Maar dat geeft ook heel veel energieverlies en daardoor afkoeling. Is er bijvoorbeeld hoge luchtvochtigheid, dan is deze extreme hitte controleren een lastig verhaal. Je hebt dan minder zweetcapaciteit. Gelukkig kan een lichaam wel heel veel. Maar iedereen moet elkaar wel in de gaten blijven houden.”
Een renner met ijsblokjes in zijn handen – foto: fotopersburo Cor Vos
Wat voor effect heeft deze hitte op prestaties? Veel renners zeggen dat ze hun normale waardes niet kunnen halen, maar heel veel langzamer gaat het deze Tour niet…
“Er gaan andere renners komen bovendrijven, want omgaan met de hitte vergt een ander talent. Niet alleen tijdens de koers, maar ook daarbuiten. De hitte kost constant energie, elk moment dat jij je erin begeeft. Je lichaam moet dan hard werken, waardoor het minder kans op herstel heeft. Dat is heel vermoeiend. Dus als een renner een interview moet geven in de hitte, kost dat extra energie. Dat telt gewoon door, zoals altijd. Maar nu nog meer. De ene renner kan er gewoon beter tegen. Voorheen werd gedacht dat mensen uit zuidelijke landen beter tegen de hitte konden dan noordelingen. Maar dat blijkt niet zo te zijn. Het is vooral een genetische factor die dat bepaalt.
Maar door de hitte verwacht ik wel grotere verschillen in het klassement. Als je vermoeid raakt zijn renners minder efficiënt. Dan letten ze misschien minder op hun koeling en vochtinname. En dan ga je energie verspillen, In de hitte gaat dat in het kwadraat en werpt het je harder terug. Zolang je op reserve kunt blijven rijden kom je een heel eind. Als je dan het laatste halfuur weet dat je oververhit kunt raken omdat je nog reserves hebt en dat dus kunt hebben, ben je spekkoper.”
-
Lees ook Ingekorte etappe komt peloton goed uit: door hitte zijn veel renners nu al ‘naar de kloten’
Gekoeld water in de Tour – foto: fotopersburo Cor Vos
Renners nemen ook liters extra vocht binnen: wat voor uitwerking heeft dat op hun lichaam?
“Dat kost vooral energie. Je lijf moet dat opnemen en verwerken. Je moet dus heel veel drinken, maar ook weer niet te veel. En als je alleen water drinkt, verlies je al het zout in je lichaam. Dat is niet goed. Maar te veel zout is ook niet goed. Dat maakt het lastig. Bovendien is er een veel grotere kans op ziekte, hoe hygiënisch je ook werkt. Ook daar zorgt hitte voor, dat bijvoorbeeld iets in je voeding wat niet goed blijkt te zijn nu sneller voor problemen zorgt. Dan ben je als renner extra de pineut. Waar je in gewone temperaturen zoiets makkelijk kunt hebben, is dat in de hitte niet zo. Dan ben je veel sneller aan de beurt en vatbaarder. Wat dat betreft is deze hitte in meerdere opzichten Russisch roulette. En is het voor ploegen zaak dat er zo min mogelijk kogels in die revolver zitten.”
Vanaf wanneer is koersen in deze hitte niet meer medisch verantwoord?
“Dat is een heel goede, maar ook heel moeilijke vraag. Op het moment dat je verwacht de kerntemperatuur van renners niet meer onder controle te kunnen houden, dan moet je stoppen. Daar zijn coureurs zo ongelooflijk afhankelijk van. In 2024 hebben we dat in de Ronde van Spanje gezien. Je zag dat in de ploegleidersauto’s bergop de airco en koelingssystemen uitvielen. Dan kun je renners geen verkoeling meer toedienen. Dan kom je al heel snel op een punt dat je de kerntemperatuur niet meer onder controle kunt houden en dan is het levensgevaarlijk. Je moet ervoor zorgen dat je voldoende kunt blijven koelen. Zo niet, dan heb je een heel groot probleem.”
Mathieu van der Poel met een ijspanty in zijn nek tijdens de Tour de France van 2023 – foto: fotopersburo Cor Vos
Gewoon een dag niet komen opdagen én afdwingen dat de volgende start om 10 uur is… pas als het verdienmodel van ASO in gevaar komt gaan ze plooien, tot dan is het gerommel in de marge tot het een keer volledig fout gaat….
In spanje voetballen ze ook later op de avond rn niet om 15.00..
Net of er voor het eerst in extreme omstandigheden topsport bedreven wordt.
Dat gezegd hebbende, als het overgrote deel van het peloton het prima vind om vroeger (of later) te starten ben ik niet tegen.