Materiaalzone 
Fietstoerisme 
“Mensen denken dat het flauwekul is zonder Mathieu”: Gaat het écht zo slecht met de cross?
Special “Ik lees op internet dat mensen zeggen dat het met de cross heel goed gaat. Maar als je dat aan de crossers gaat vragen, denken zij er toch anders over. Het gaat goed met de top, dat wél.” Het waren de woorden van crosser Ryan Kamp, vorige week voor onze camera. De crosser valt aan het einde van de winter zonder contract en heeft niet bepaald een goed oog in de toekomst van zijn zo geliefde veldritsport. Hij is niet de enige, maar gaat het daarom écht zo slecht met de cross?
Met die vraag trokken we afgelopen week naar de cross in Dendermonde, waar zo’n 15.000 mensen Thibau Nys een spannende strijd tegen onder andere Tibor Del Grosso en Wout van Aert zagen winnen. In Namen, Antwerpen, Hofstade, Loenhout en Diegem konden ze gelijkaardige aantallen noteren. In veel van die wedstrijden lieten ze zelfs records optekenen. De interesse van het publiek lijkt er nog altijd te zijn.
Dat ziet ook Jurgen Mettepenningen, organisator in Dendermonde en ploegmanager van 100% crossploeg Pauwels Sauzen-Altez Industriebouw. “Ik ben nog altijd positief over de toekomst van de cross, al ben ik van nature positief ingesteld”, aldus de Oost-Vlaamse zakenman. “Er is dezer dagen heel volk op de been. Veldrijden heeft altijd geleefd en zal blijven leven. Het is nog altijd wintersport nummer één in België. Dat zal altijd zo blijven, en het doet me deugd om te zien dat de mensen in Vlaanderen blijven buiten komen.”
Dat wil niet zeggen dat Mettepenningen blind is voor gevallen zoals Kamp, die zelfs als nummer 18 op de UCI-ranking geen team meer vindt. Anderzijds moest de Charles Liégois-ploeg samengaan met Deschacht-Hens en houdt de Ridley-ploeg rond Joris Nieuwenhuis op te bestaan. De plekjes en teams worden steeds schaarser. “Er zijn signalen links en rechts waar we ons zorgen over moeten maken. Maar ik denk dat de grote ploegen allemaal goed werk leveren. Zowel de Roodhoofts, Sven Nys als wij. Het veldrijden heeft een mooie toekomst. Alles is heel professioneel geworden, we hebben goede organisaties. Ik geloof echt dat we op de goede weg zijn.”
Ryan Kamp in Flamanville – foto: Fotopersburo Cor Vos
Sombere Groenendaal
Richard Groenendaal, ex-wereldkampioen en bezig aan zijn laatste weken bij Ridley Racing, bekijkt het somberder. “Er zijn wel een paar redenen aan te wijzen waarom al die ploegen verdwijnen, maar dat is mijn persoonlijke analyse”, verduidelijkt hij. “Ik ga jullie niet de schuld geven hoor (lacht). Maar de media zorgt al vanaf begin oktober voor een bepaalde publieke opinievorming. Ze schetsen een beeld waardoor de mensen gaan denken: ‘de cross, dat is allemaal flauwekul! Maar straks, als Mathieu van der Poel komt meedoen, dan begint het pas echt.’ Dat is een heel negatief imago dat je dan krijgt.”
“Vervolgens mogen alle crossers beginnen aan hun klassementsreeksen. Ze mogen lekker voor Jan Lul naar Tabor, Flamanville en Sardinië om de Wereldbekers te rijden. En de echte toppers die sowieso al beter zijn – daar ga ik zelfs niet over discussiëren – zitten lekker in de zon in Spanje te trainen. Ze worden overgevlogen in december, topfris en ze rijden iedereen voor aap. Dan snap ik sommige sponsors wel, die zeggen: waarom zou je in een minder grote ploeg investeren?”
Nochtans gaat het volgens Groenendaal niet over uitzonderlijke bedragen. “Stel dat er een bedrijf 250.000 euro in de cross wil investeren… Als wij er zo één of twee hebben, dan is de ploeg gered. Maar zo’n sponsor denkt eerder: ik bel naar Flanders Classics (organisator/inrichter van de Wereldbeker en Superprestige, red.). Dan ben ik in alle grote crossen lang vol in beeld, krijg ik alle publiciteit en kan ik op de koop toe een wijntje drinken aan de kant van het parcours in de VIP-tent. Dát is de grote valkuil van onze sport. Omdat iedereen het alleen maar over deze twee weken heeft, wordt de rest gemarginaliseerd. Heel jammer.”
“Er is nu geen weg meer terug”, denkt Groenendaal zelf. “Of Mathieu moet zeggen: ik stop ermee (lacht). Nee, ik denk dat we met de kalendervorming en de publieke opinie een bepaalde weg zijn ingeslagen. Heel veel mensen zeggen dat ze niet meer kijken zolang Mathieu er niet is. Cross is altijd al een kleine sport geweest, maar we hebben wel gouden jaren gehad. Met grote ploegen, professionele teams en zelfs opleidingsploegen. Maar die tijd is voorbij. De interesse is een beetje zoek, behalve in deze periode.”
Groenendaal ziet het somber in – foto: Fotopersburo Cor Vos
Toekomst crossploegen?
Crossploegen worden, op enkele uitzonderingen na, inmiddels vervangen door grote weg-entiteiten die zich in de sport storten, zoals Visma | Lease a Bike, EF Education-EasyPost, Lotto (Charles Liégois-Deschacht) en de ploegen van de broers Roodhooft. “En zij kunnen de renners loopbaan-technisch zo veel meer bieden. Dan is het voor crossploegen niet meer te doen. Als wij een mannetje van 16 jaar proberen aan te trekken, dan krijgt hij drie fietsen, kleding en mag hij met de camper mee. Bij grotere wegploegen wordt alles in de winter én in de zomer geregeld. Dat kan alle kanten op. Dan snap ik dat de keuze snel is gemaakt.”
Geert Wellens, ploegleider bij Canyon//SRAM in het veld, is het daarmee eens. “De lonen van die ploegen liggen vaak ook hoger, omdat ze een heel jaar lang worden betaald. Een doorsnee crosser is misschien niet meer tevreden met een loon in de winter en een kleiner deel in de zomer. De kleine ploegen worden buitenspel gezet, terwijl die mensen hun hart en ziel in de sport steken en dat wordt niet geapprecieerd. Aan de andere kant is het natuurlijk goed dat de grotere teams, zoals die van de Roodhoofts, zich hard blijven maken voor de sport. Maar er moet toch meer zijn dan dat alleen. Wat dat betreft, gaat het toch wel slecht.”
Bovendien, stipt Wellens aan, wordt die kloof ook op sportief vlak steeds groter. “In het moderne crossen moet je een grote motor hebben. Vroeger reden wij rondjes zoals de Ronde van Luik op de weg. Nu moet je bijna een WorldTour-waardig programma rijden om bij de besten te zijn in de winter. Je ziet dat niet alleen bij Mathieu en Wout, maar ook Tibor Del Grosso en Thibau Nys kunnen bergop tien seconden langer doorduwen dan hun concurrenten. Dat is die inhoud die je wint door op de weg te rijden. Als jonge talenten naar zo’n omgeving kunnen, dan kan hen dat zeker geen windeieren leggen, denk ik. Dat is de realiteit.”
Vraagstuk
Volgens de ‘believers’ van de noodsituatie in de cross speelt er met andere woorden een steeds terugkerend vraagstuk: hoe houden we de sport interessant buiten de decembermaand, wanneer gelegenheidscrossers Mathieu van der Poel en Wout van Aert het mooie weer komen maken? Als die crossen goed gevolgd worden, dan zullen veel sponsoren misschien toch geneigd zijn om in een ploeg te investeren.
Het verschil tussen cross- en wegploegen is groot – foto: fotopersburo Cor Vos
Vanuit de hoek van Mettepenningen blijft het geloof wat dat betreft groot. “Enerzijds zitten we met een tijdelijke situatie van twee supertalenten. Mannen als Thibau Nys hebben al een veel meer evenwichtig programma. In de eerste maand van het seizoen is er inderdaad minder interesse van de renners en iets minder volk, maar dat is altijd zo geweest. Maar vanaf de Koppenbergcross op 1 november is dat helemaal anders. Het drukste is het rond Kerst, maar ook dat is altijd zo geweest. Dat is niet iets wat je puur aan Wout en Mathieu kunt wijten. Wij zien nog altijd veel media-aandacht, er is nog nooit zo veel cross op tv geweest.”
Wellens beaamt: “Van die 15.000 mensen in Loenhout, komen er misschien een kleine 5.000 voor Wout en Mathieu, de andere 10.000 waren er altijd zo geweest. Cross in Vlaanderen is feest, en heus niet alleen in de kerstperiode. Aan het einde van het seizoen in Oostmalle zijn er ook 10.000 mensen en daar rijdt geen enkele topper. We moeten de kalender misschien een beetje aanpassen, maar over de algemene populariteit moeten we ons echt geen zorgen maken.”
Alle kampen zijn het er wel mee eens dat veranderingen zoals een eventuele olympische status, een heroverweging van de kalender met een iets latere start en wellicht ook minder compacte Wereldbeker positief kunnen bijdragen aan de toekomst van de cross. Ook bij organisatoren als Flanders Classics en Golazo klinkt alle vertrouwen in hun product. Het is met name bij de ploegen, het aspect waar Kamp voornamelijk op hamerde, dat het probleem momenteel ligt. Wordt ongetwijfeld vervolgd…
Ze rijden dan weinig in beeld dus dan is het kostenplaatje gerekend in zendtijd gewoon heel hoog.
En nee….olympisch gaat het ook niet verbeteren. Daar krijg je teveel tegengas vanuit België. Ze kunnen een voorbeeld nemen aan het schaatsen waar de buitenlanders omarmd en ondersteund worden en het zo toch een meer internationaal aanzicht krijgen. Canada, VS, China, Japan, Nederland, Noorwegen zijn toch elk jaar serieus aanwezig.
Je somt zelf vijf landen op die groot zijn in de schaatssport, dan zijn er toch een pak meer nationaliteiten die opduiken tijdens veldritten. En om eerlijk te zijn, Nederland kan de medailles amper aanslepen na mondiale toernooien en toch mochten de Belgen ineens niet meer meetrainen toen ze ocharme enkele medailles scoorden, dus zo groots is Nederland ook niet wat betreft het promoten van de schaatssport.
De Belgische ploegen huisvesten best wel wat Nederlanders en een heleboel veldrijders en zeker veldrijdsters zijn opgeleid en doorgebroken in België. Dus ik vind het ook wat onzin over het voortrekken van Belgen.
Wat de uitspraken van Groenendaal betreft, ik denk wel dat hij ergens een punt heeft. De gespecialiseerde media dramt en dramt maar door over de afwezigheid van MVDP en WVA en creëert daarmee een negatieve buzz. Voor het publiek boeit dat blijkbaar niet zo op het moment, maar voor sponsors misschien wel want die kijken ook naar wat er in de media omgaat. Misschien rechtstreeks gelinkt aan de nood van veel content in plaats van goede content, hoe meer drama en gezeur hoe beter voor de sites?
Wereldwijd komt er geen sterveling kijken naar schaatsen, kijk alle wereldbekers en er zit niemand op de tribune.
Alleen hier in Heerenveen is het vol, zelf in Noorwegen zie je niemand op de tribune zitten.
Bij het veldrijden zie je toch veel meer mensen.
De laatste weken kon je over de koppen lopen.
Bij het W.K. in Hoogerheide 50.000 man die komen nog niet bij alle schaats kampioenschappen in, in heel jaar.
Dat je dan bijvoorbeeld in plaats van 30 renners er 33 mag hebben.
En dan wel.de voorwaarden dat ze x procent van de veldritten moeten deelnemen.
Plus je hebt dan ook extra renners om in te zetten op de weg.
Die renners kunnen dan ook weer een grotere motor kweken die ervoor kan zorgen dat ze dichterbij de top komen.
Het is een hele bak hijgeriger, verdienmodelliger en op zoek naar allerlei 'oe, bítchy...' & óhòòòò-momenten geworden. Laat staan nog al dat overloze genuil over hoe er precies meer geld verdient moet worden bla bla etc. Ondertussen worden de koersen er qua profiel en naam ook niet beter op en gebeurt er nauwelijks wat innovatiefs.
Lijkt mij toch de kurk waar deze sport op drijft
Om Matje mee te laten doen, moet je zoveel startgeld betalen dat een aantal anderen buiten de boot vallen. Ondertussen gaat de sport voor een deel achter de betaalmuur. Die mediabedrijven willen er ook aan verdienen, dus de koek moet met meer verdeeld worden en de exposure gaat achteruit.
Groenendaal is degene die het aanhaalt en zijn kritiek is net dat de pers dat idee creëert - wat je dus bij deze opnieuw doet.
Enter Boom en Stybar, maar natuurlijk met name Matje en Wout, die lieten zien dat een crosswinter juist een extra boost geeft aan vooral explosiviteit, die je vaak nodig hebt om te winnen. Dus rijdt de top worldtourprogramma's, ook omdat ze op de weg goed zijn. Voor MvdP, WvA, Del Grosso, Nys jr, Brand, Pieterse, Van Anrooy werkt het. Voor de Merliers, de Vermeerschen werkte het zo goed (?), dat de cross pure training is geworden, het zijn nu wegrenners. Ze hebben in de cross ook niks te winnen zolang Matje regeert.
Of de crossfactoren (explosiviteit en techniek) helpen op de weg, vraag ik me af. Het zijn allemaal talenten, of in het geval van Matje en WvA, uitzonderlijke talenten, die wrs ook wel goed zouden zijn als ze meteen en alleen op het verharde zouden koersen.
Als MvdP stopt met cross en Nys en Del Grosso ook hun focus en wintertraining op de weg leggen, dan kunnen oude tijden zomaar terugkeren. En is het veldrijden weer de Vlaamse folkloresport die het in feite is, met de buitenlanders als top 10vulling en exoten uit verre landen als Drenthe en Nieuw-Zeeland voor de verhalen.
En andersom, waar zijn al de wegtoppers die de cross gebruiken als wintertraining? Die zijn nodig om beeldtijd te vergroten, dé motor van elke sport. Waarom alleen dat handjevol Belgen? Zou dat komen omdat de cultuur van bier en friet ze tegenstaat? Hun sponsoren geen brood zien? De sport niet spectaculair genoeg is voor de socials?
En zoals altijd: gaat de sport verdwijnen, of alleen het hoge salaris van de renners?