Materiaalzone 
Fietstoerisme 
Jonas Vingegaard: onbedoeld symbool van het gevaar van nachtelijke dopingcontroles
Analyse Het is een aloude wet in het wielrennen: achter elke bocht in de Tour de France schuilt het gevaar. Jonas Vingegaard werd op uiterst pijnlijke wijze met die wrede werkelijkheid geconfronteerd. Net na de afdaling van de Col de la Croisette schatte de Deen een rotonde en middenberm verkeerd in, waarna zijn voorwiel weggleed. Met opnieuw een breuk in zijn rechter sleutelbeen kwam zijn Tour de France daar abrupt tot stilstand. Slechts enkele kilometers voor de klim waar zijn ronde daadwerkelijk had moeten beginnen.
Het was een unieke dynastie in de Tour-historie: vijf jaar op rij verdeelden Tadej Pogacar en Jonas Vingegaard de bovenste twee treden van het eindpodium in de Ronde van Frankrijk. Ook in deze editie leken de twee weer op een eenzame hoogte boven de rest uit te steken. Al verkeerde Pogacar ditmaal tot dusver in een buitencategorie van absolute dominantie.
De tactische slijtageslag waarop men bij Visma | Lease a Bike nog hoopte in de voor Vingegaard traditioneel zo gunstige slotweek, zal er niet komen. In de Alpen hoeft Pogacar zich geen zorgen meer te maken om de enige man die hem de afgelopen jaren daadwerkelijk aan het wankelen bracht. Wel ligt de strijd om de tweede plek daardoor weer helemaal open.
In de Haute-Savoie, op deze tweede rustdag van de Tour, wordt wellicht nog meer gesproken over de dopingcontrole die Vingegaard in het holst van de nacht moest ondergaan, dan over zijn fatale valpartij. Waarom stuurde het Franse antidopingagentschap de controleurs precies om twee uur ’s nachts naar de kamer van de Deen in het Campanile-hotel in Besançon? Waarom is een dergelijke verstoring nodig na een uitputtende Vogezen-rit en vlak voor de eerste zware Alpen-etappe? Het is bekend dat zo’n controle met al zijn formaliteiten zeker drie kwartier in beslag neemt. Dan is het logisch dat de biologische klok en het cruciale lichamelijke herstel hierdoor wreed verstoord wordt.
Ook Tadej Pogacar ontkwam niet aan een nachtelijk bezoek. Hij werd om vijf uur ’s ochtends uit zijn slaap gehaald door dezelfde controleurs. De Sloveen verklaarde later dat hij daarna alleen nog maar moedeloos naar het plafond heeft liggen staren, met als resultaat een schamele vier uur slaap.
Vanzelfsprekend wordt er zeker na de val van Vingegaard volop gekeken naar die nachtelijke controle. Ontbrak het hem door het ernstige slaapgebrek aan de scherpte die nodig was om die bewuste bocht juist aan te snijden? De Deen zelf blijft diplomatiek en weigert het als excuus aan te voeren.
Uit alle hoeken van het peloton stijgt inmiddels verontwaardiging op. De overgrote meerderheid noemt de gang van zaken absurd en mensonterend: een topsporter hoort niet zo behandeld te worden, zeker niet in de cruciale nacht tussen twee zware bergetappes.
Teammanager Richard Plugge van Visma | Lease a Bike drukte zich voor de start van de Alpenrit nog diplomatiek uit en benadrukte dat het goed is dat de sport boven op de antidopingstrijd zit: “Al is de timing qua performance op z’n zachtst gezegd niet erg gelukkig.” Het zijn woorden waar ze zich bij UAE Team Emirates volmondig bij aansluiten.
Volgens de Sportwet uit 2016 hebben de internationale wielerunie UCI en het wereldantidopingagentschap WADA formeel het recht om een sporter tussen 23.00 en 06.00 uur te controleren, mits er sprake is van een ernstig en specifiek vermoeden van een dopingovertreding.
Tadej Pogačar en Jonas Vingegaard. Foto: Fotoburo Cor Vos
Maar waarom zou men ’s nachts testen? De tijd waarin renners tijdens een ronde massaal epo spuiten of complete bloedzakken toegediend krijgen, ligt achter ons; zulke praktijken vallen direct op in het biologisch paspoort. Wel blijft het risico bestaan dat kwaadwillende atleten microdoseringen gebruiken: miniscule hoeveelheden epo of menselijk groeihormoon (hGH). Zo’n microdosis geeft het lichaam een herstelimpuls, maar wordt razendsnel afgebroken. Het detectievenster in urine of bloed bedraagt soms slechts vijf tot acht uur.
Wanneer een renner direct na de etappe (bijvoorbeeld rond 18.00 of 20.00 uur) een microdosis inneemt om het herstel te versnellen, is de stof om 02.00 uur ’s nachts nog aantoonbaar. Om 06.00 uur ’s ochtends heeft het lichaam de substantie alweer volledig verwerkt of uitgescheiden, waardoor een reguliere test negatief zou uitvallen.
Een andere beweegreden voor nachtelijke controles is het opsporen van acute bloedmanipulatie, zoals snelle bloedtransfusies of plasma-infusen om het bloed te verdunnen. Wanneer dit laat in de avond gebeurt, verschuiven de biologische parameters (zoals de verhouding tussen jonge en oude rode bloedcellen) onmiddellijk.
In de uren daarna herstelt het lichaam geleidelijk de natuurlijke balans. Hoe dichter de controle op het moment van toediening zit, hoe groter de kans dat deze artificiële schommelingen worden betrapt voordat het lichaam de sporen heeft uitgewist.
Foto: Fotoburo Cor Vos
In dit specifieke geval werden de controleurs van het International Testing Agency (ITA), op zichzelf slechts een uitvoerende instantie, niet aangestuurd door de UCI of WADA, maar handelden zij in opdracht van en met toestemming van het Franse nationale antidopingagentschap AFLD. In dat scenario geldt de Franse wetgeving, waarin geen concrete en gegronde verdenking vereist is om midden in de nacht aan te kloppen. Dopingexpert Douwe de Boer oppert in gesprek met Wielerflits dan ook een heel andere verklaring: ordinair Frans chauvinisme, bedoeld om de rivalen van het nieuwe Franse topsporttalent Paul Seixas dwars te zitten.
Dat deze nachtelijke controles, een zeldzaamheid in de professionele (wieler)sport, tot een felle maatschappelijke en sportieve discussie leiden, staat vast. De val van Vingegaard heeft de Tour de France van zijn spannendste tweekamp beroofd. Het gebroken sleutelbeen van de Deen zal, hoe onbedoeld ook, de debatten over nachtelijke controlepraktijken op scherp stellen. Experts spreken nu al over een mogelijke gang naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens om de jurisprudentie aan te scherpen. Het doel: afdwingen dat nachtelijke controles voortaan uitsluitend nog mogen plaatsvinden bij aantoonbare en ernstige vermoedens van misbruik, zodat willekeur definitief tot het verleden behoort.
En de experts die tegen de nachtelijke controles zijn en met de rechten van de mens wapperen. Eerst was ik ook wel ietwat verbaast over de timing, maar als ik dan lees dat microdoseringen niet meer traceerbaar zijn na een paar uur en ze dus enkel kunnen betrappen tijdens de nacht. Dan kunnen ze deze controles toch niet verbieden want dan is dat een vrijgeleide tot dopinggebruik? En als het enkel met zware verdenkingen is dat het nog mag, dat is toch vrijwel onmogelijk want je weet pas dat een renner doping gebruikt als je ze betrapt?
Maar het is ook zo makkelijk scoren, probeert Visma de koers hard te maken is het niet goed. Als ze als makke lammetjes achter Pogi aanrijden is het ook niks. Ze waren bezig niemand te laten herstellen en dan de laatste klim op te vlammen. Lijkt mij een vrij duidelijk koersplan. Dat je het niet wil zien ligt dan eerder aan je gebrekkig inzicht.
Visma kan er ook niks aan doen dat dit een verschrikkelijk is aangelegd en er een motor een seconde voor precies dezelfde route neemt. Als ze de gehele binnenbocht hadden afgezet zodat er geen keuze is. Iemand duidelijk had gestaan om aan te geven dat het een scherpe bocht zou zijn was hier niks gebeurd.
Nee, gunstig is het niet, zo'n nachtelijke controle. Maar het hoort erbij. Accepteren en doorgaan.
Overigens, gaat Pogacar pas om 1 uur naar bed? Dan zie ik wel mogelijkheden frisser aan de start te staan.
Want slaap verliezen na een enorme inspanning zorgt niet voor minder concentratie?
Het feit dat de weg zo loopt, niet goed is afgezet, er niemand stond om de renners te waarschuwen en dat de motor er een seconde voorreed. In samenwerking met de nachtelijke controle is enorm amateuristisch.
Maar goed, maak ervan wat je wil. Jij kan blijkbaar zonder slaap perfect functioneren..
'In dit specifieke geval werden de controleurs van het International Testing Agency (ITA), op zichzelf slechts een uitvoerende instantie, niet aangestuurd door de UCI of WADA, maar handelden zij in opdracht van en met toestemming van het Franse nationale antidopingagentschap AFLD. In dat scenario geldt de Franse wetgeving, waarin geen concrete en gegronde verdenking vereist is om midden in de nacht aan te kloppen.'
Op de website van het AFLD staat namelijk oa:
' The AFLD carries out its anti-doping control activities in France in accordance with the World Anti-Doping Code and the International Standard for Controls and Investigations of the World Anti-Doping Agency (WADA).
It can organize controls during national and regional competitions but also during international competitions in coordination with the competent international federations or WADA.'
Maw, een concrete en gegronde verdenking is wel zeker vereist.
Moest die morgen ook opeens met afgebeten haren aan de start staan . Ja dan zouden dat heel gegronde redenen zijn.
Nou, waarvan akte.
En toen hij zijn haar niet verfde maar ook alles aan gort reed?
Je duikt nu weg.
Of ik moet de doorwrochte pleidooien waarin xenofobische samenzweringstheorieën en verwijzingen naar het EVRM kundig in elkaar gevlochten worden destijds gemist hebben...