De sneak previews kon je al vinden op internet, maar nu is het officieel: de nieuwe Specialized Crux is uit. Gemaakt voor snelle gravelraces en als twee druppels water lijkend op een Tarmac. Wij reden erop in Girona.

Gravelfietsen en frames bevinden zich in een markt die voortdurend in beweging is. Het niveau stijgt elk seizoen en merken moeten continu mee in die hoge versnelling om relevant te blijven. Wil je dit weekeinde meespelen in Unbound, dan moet je de snelste gravelbike van het peloton leveren. 

Met die race in het achterhoofd schakelt Specialized dus ook bij. De Crux 4, die nog uit het cyclocrossen stamt, krijgt een opvolger. In het kort: de Crux 5 is duidelijk ontwikkeld voor gravelraces en met name aanvallende renners en solo-rijders zullen profijt halen uit de nieuwe ‘All New Crux’. De Amerikaanse fabrikant claimt een winst van 15,2 watt bij 45 km/h ten opzichte van het vorige model.

In totaal zou de fiets tien minuten moeten afsnoepen van de tijd die je nodig hebt om Unbound te winnen. Het nieuwe frame weegt 789 gram en dat resulteert in een complete fiets van ongeveer 6,9 kilogram, mits in topuitvoering. Klaar om Specializedfavoriet Matt Beers de overwinning te bezorgen in de belangrijkste gravelrace van het jaar.

Trillingen en terrein
Volgens Specialized speelt aerodynamica op een gravelfiets een iets kleinere rol dan op een wegfiets, ondanks dat de gemiddelde snelheden in gravelraces de laatste jaren wel sterk zijn gestegen. “On gravel, with lower average speeds and higher rolling resistance (door dikkere banden en ruw terrein), reducing overall aero drag between rider and bike as a system is less important than on the road. It’s this deep understanding of the forces that impact the fastest possible bike that guided the creation of the Crux 5.” Dat zegt Doug Russell, engineer en een van de pientere breinen achter de Crux 5 bij Specialized.

Een van de uitdagingen voor Russell en zijn collega’s was het bouwen van een gravelfiets die op zoveel mogelijk ondergronden goed presteert. “We zien gravel als een verzameling van oneindig veel verschillende ondergronden: stenen, zand, schelpenpaden en nog veel meer. Alles wat geen asfalt is, krijgt tegenwoordig de definitie gravel. Daarom hebben we uitgebreid getest op al die varianten.” Specialized gebruikte een sensor achter het zadel om het aantal trillingen op allerlei verschillende ondergronden te meten. Die data werd daarna teruggekoppeld naar het lab en de bijbehorende windtunnel, waar het ontwerp verder werd verfijnd. Het doel was om de fietservaring en stijfheid van de Tarmac-achtige platforms te behouden, maar met meer comfort voor ruw terrein. 

Tarmac SL8
De genoemde winst van 15,2 watt komt vervolgens vooral uit een combinatie van verbeteringen. Het frame zelf is grotendeels gebaseerd op de Tarmac SL8-wegfiets van Specialized, op zichzelf al een aerodynamisch racemonster. Op dat frame zijn vervolgens Crux 4-onderdelen gezet. Het frame, de voorvork en de zadelpen zijn goed voor ongeveer de helft van de 15,2 watt winst. De wielen (Roval Terra Aero Wheels, ongeveer 1340 gram) zorgen voor ongeveer 30 procent.

Tot slot draagt de vernieuwde cockpit (de Roval Terra, ontworpen zodat de renner van nature een iets compactere en aerodynamischere houding aanneemt, met de ellebogen dichter bij elkaar) ongeveer 20 procent bij aan het totaal. “Het frame heeft ook een aangepaste geometrie gekregen,” zegt Russell. “De achterdriehoek is verlaagd om meer flexibiliteit toe te laten. De zitbuis is iets steiler geworden voor een efficiëntere trappositie, en de reach varieert nu meer per framemaat, met kortere sturen als uitgangspunt.

Ook is de balhoofdhoek een paar millimeter anders ingezet om stabiliteit op gravel te verbeteren.” Door deze aanpassingen is er ook opnieuw gekeken naar de carbonopbouw in de belangrijkste zones van het frame. Vooral rond de balhoofd- en trapaszone is extra stijfheid toegevoegd om de aerodynamische doelen te ondersteunen. Dat heeft het frame van de Crux 5 iets zwaarder gemaakt, maar dat gewicht wordt volgens de engineers van Specialized geaccepteerd als compromis voor de efficiëntiewinst.

De laatste grote technische uitdaging zat in de ruimte rond de trapas. De combinatie van bandenspeling tot 55 mm en ruimte voor een 52-tands kettingblad maakte het ontwerpen van de ‘All New Crux’ complex. “Daarom is de trapas iets lager geplaatst,” aldus Russell. “Dat heeft geleid tot een setup met enkel voorblad, een monoplato, omdat een dubbel systeem simpelweg niet genoeg ruimte bood, maar ook niet per se nodig is volgens de gravelcommunity. De iets steilere zitbuis helpt om dat opnieuw in balans te brengen.”

Eigen ecosysteem
De totale winst in wattages komt volgens Specialized niet alleen uit het frame, maar uit hun volledige ‘system of speed’-benadering. Daarbij wordt de fiets als geheel ontwikkeld, inclusief wielen, cockpit en banden. Zo wordt niet alleen gebruikgemaakt van de eigen wielen en cockpit, maar zelfs van de eigen banden, waardoor de testresultaten uit de windtunnel vooral gelden binnen dat eigen, specifieke ecosysteem van producten.

Alternatieven van andere merken passen minder vanzelfsprekend binnen die berekeningen, of die berekeningen zijn op zijn minst niet gedaan. Overigens biedt de Crux 5 ruimte voor drie bidonhouders. Sterker nog, de fiets is geoptimaliseerd voor een setup met twee bidons, zoals de meeste wedstrijdrenners die tijdens koersen gebruiken. Het derde bevestigingspunt, boven op het frame, biedt een extra mogelijkheid voor een bidon, al zal die vaker gebruikt worden voor een tasje met basic bike mechanic stuff op de bovenbuis. 

S-Level
De nieuwe fiets in de catalogus van Specialized kan ook als een meer allroad- of wegconfiguratie worden opgebouwd met banden rond de 32 tot 35 mm, al valt dat tegenwoordig tussen een doorsnee wegfiets en een gravelfiets in. Daardoor zullen er maar weinig fietsers zijn die de Crux 5 als wegfiets zullen opbouwen.

Elke framemaat van 49 tot 61 cm krijgt een eigen carbonopbouw op basis van prestatiegegevens die specifiek zijn voor die maat. “Zo blijven stijfheid, comfort en rijgedrag overal gelijk, ongeacht de grootte van het frame, zodat iedere rijder dezelfde prestaties krijgt,” aldus Russell. De nieuwe Crux 5 (13.999 euro) komt ook in een S-Level-versie van het frame (10.499 euro), ongeveer 110 gram zwaarder maar goedkoper in opbouw, en wordt geleverd met SRAM RED AXS XPLR. Daarnaast is er een sportievere instapversie met mechanische schakeling. 

Gravelracers met ambitie
Volgens Specialized zullen specifiek ambitieuze gravelracers veel uit dit platform halen. Uit de interne tests en simulaties zouden renners van het eigen professionele gravelteam op het nieuwe frame tussen de 7,5 en 10 minuten sneller over Unbound (de grootste gravelwedstrijd ter wereld, in de Verenigde Staten) rijden. De grootste winst zou zijn weggelegd voor renners met een aanvallende, solo-georiënteerde koersstijl.

Dat merken wij met name wanneer we op de vlakke gravelwegen rondom Girona flink op de pedalen staan. Op de langere rechte, onverharde stukken buiten de binnenstad halen we solo al gauw snelheden boven de 45 kilometer per uur, die voor de Crux 5 bijzonder natuurlijk aanvoelen. Het is meer en harder remmen met de nieuwe Crux dan met andere gravelfietsen, puur vanwege de hogere snelheid die we gemakkelijk halen. Op de meer technische stukken voelt het zelfs alsof we niet weten wat we met die snelheid aan moeten.

De verschillen tussen de Crux 4 en Crux 5 zijn significant, maar vooral voor renners en coureurs die hun materiaal zien als verlengstuk van hun eigen ambitie. Dat wil zeggen: je moet 45 kilometer per uur halen op onverharde wegen om die 15,2 watt voordeel te hebben, en dat is simpelweg niet voor iedereen altijd weggelegd. Met die winst, die vooral voel- en zichtbaar wordt in wedstrijden of langere, intensieve inspanningen, focust Specialized zich dus op de wedstrijdrenner.

Voor de amateur-gravelfietser zal met name de emotionele connectie met het merk doorslaggevend zijn bij de aanschaf van een nieuwe gravelfiets, mede omdat het Amerikaanse merk in de loop der jaren een sterk imago heeft opgebouwd.