Op trainingsfoto’s van Remco Evenepoel en Florian Lipowitz was hij al te zien, maar nu is het officieel: de nieuwe S-Works Tarmac SL9 is er. Je ziet ‘m straks dus in de Tour de France, maar wij reden er weken al op in de omgeving van Girona.

Volgens Specialized is de manier waarop wielerwedstrijden worden gewonnen veranderd. Met een vernieuwde filosofie, ‘time to finish’ en de ‘equation of speed’, is de nieuwe Specialized Tarmac SL9 ‘slechts’ vier watt sneller (bij 45 km/u), maar dat kan in de praktijk net het verschil maken.

Als Demi Vollering de Tour de France Femmes 2024 op de nieuwe SL9 had gereden, had ze de gele trui gewonnen. Dat is het resultaat van grote hoeveelheden berekeningen, simulaties en windtunneltests van Specialized met de nieuwe SL9. Vollering zou volgens die data duidelijk voordeel hebben gehad, omdat ze met nog 55 kilometer te gaan aanviel en ze het grootste deel van de finale alleen reed. Kasia Niewiadoma hield aan de finish slechts vier seconden over op de Nederlandse. Volgens de cijfers van Specialized zou de SL9 haar ongeveer veertien seconden winst hebben opgeleverd, waarmee ze de Tour met tien seconden voorsprong had gewonnen. 

Foto: Specialized

Equation of Speed 

Aan zulke als-dan-vragen heb je uiteindelijk niets, en dat zullen ze bij Specialized ook beseft hebben. Volgens Specialized was die aanval van Vollering wel een goed voorbeeld van hoe het moderne wielrennen verandert. Renners vallen steeds verder van de finish aan, stelt het bedrijf, verwijzend naar solo’s van de Nederlandse klassementsrenster, maar ook naar hun ‘flagship renner’ Remco Evenepoel. Hun aanvallende koersstijl was voor de Amerikaanse ingenieurs een aanleiding om een opvolger van de Specialized Tarmac SL8 te ontwikkelen, waarbij ze het volledige ontwerp meten aan de hand van de ‘equation of speed’. In theorie ziet Specialized de ‘equation of speed’ als alle factoren die invloed hebben op de tijd die een renner nodig heeft om de finish te bereiken. In die factoren — en dat is natuurlijk heel belangrijk — neemt de fietsfabrikant ook de renner mee.

Een stukje Amerikaanse natuurkunde, met Lionello Bardina als professor: “Equation of speed is eigenlijk een formule die er niet bijzonder lastig uitziet, maar wel ingewikkeld wordt door de enorme hoeveelheid factoren die het resultaat beïnvloeden. Volgens de Amerikaanse ingenieurs is het resultaat van de ‘tijd naar de finish’ een optelsom, beginnend met de renner: zijn vermogen, gewicht en, belangrijk, de luchtweerstandscoëfficiënt vermenigvuldigd met het frontaal oppervlak (CdA).” “Tel daarbij de fiets op, met zijn CdA, mechanische efficiëntie, rolweerstand en gewicht, en vervolgens het parcours, met weersomstandigheden, hellingsgraden, luchtdichtheid, ondergrond en overige factoren, en je komt uit bij het resultaat: de tijd naar de finish.” Binnen die berekeningen gaan Bardina en zijn collega’s ver. Zo werd de Tarmac SL9 bijvoorbeeld getest met twee bidons in het frame, met één bidon en ook zonder bidons. Bardina zegt dat dit soort details tegenwoordig het verschil maakt voor wedstrijdrenners op het hoogste niveau en dat coureurs in de praktijk tijdens lange, koersbepalende ontsnappingen vaak één bidon weggooien. De SL9 is daarom ontworpen om zo snel mogelijk te zijn met slechts één bidon in het frame. 

 ‘Goes Like Hell, Rides Like Heaven’ 

Laten we eens concreet naar de cijfers uit Specializeds windtunnel kijken. De aanpassingen op basis van alle tests leveren de Specialized Tarmac SL9 ‘slechts’ vier watt winst op (bij 45 km/u). Dat klinkt weinig, maar kan het verschil maken op het allerhoogste niveau van de koers. Er is niet bespaard op het gewicht van de fiets ten gunste van de aerodynamica: het framegewicht bedraagt 687 gram en een complete build met alle high-end onderdelen weegt rond de 6,5 kilogram. De ontwerpfilosofie van Specialized is ook intact gebleven: het ‘flow state design’, met buisvormen die nauwkeurig zijn afgestemd om krachten efficiënt op te vangen, blijft dit een prioriteit voor Bardina en zijn collega’s.

Foto: Specialized

Daarnaast claimen de ingenieurs dat de Tarmac SL9 exact dezelfde compliance- en stijfheidsdoelen haalt als de algemeen geliefde Tarmac SL8. Op z’n Amerikaans: ‘Goes Like Hell, Rides Like Heaven.’ Hoe Specialized die vier watt winst heeft geboekt, daar doet het merk niet geheimzinnig over. De balhoofdbuis is op dieet gegaan en heeft daarmee aan beide zijden twee millimeter verloren. Daarmee is het frontale oppervlak met 10% verkleind. Daarnaast is de ruimte tussen de voorvork, balhoofdbuis, voorband en de voorkant van de onderbuis verkleind, zodat de luchtstroom zich natuurlijker door deze kritieke zone beweegt. Ook de voorvork vroeg volgens Bardina om extra aandacht: “Om de krachtige luchtstroom van het voorwiel beter te beheersen, volstond het niet om de vorkbladen simpelweg dieper te maken. De doorbraak kwam toen we de bladen licht naar buiten draaiden, waardoor de luchtstroom efficiënter langs het frame wordt geleid. In combinatie met de vorkkroon, die nu naadloos aansluit op de overgang tussen balhoofd en onderbuis, houdt de Flow Fork de luchtstroom langer aangehecht en vermindert die de luchtweerstand over de volledige voorzijde van de fiets.” Aan de achterkant vinden we wellicht het meest opvallende verschil. Hier is gewerkt met een zogenaamde ‘win fin’ achter de zadelbuis, ontworpen vanuit het eerder beschreven idee dat winnende ontsnappingspogingen het vaakst met één bidon in het frame worden gereden. De win fin levert ongeveer 0,5 watt aerodynamisch voordeel op. Tot slot heeft ook de zadelpen een upgrade gekregen. 

Specialized-ecosysteem 

Zoals we van Specialized gewend zijn, is de hele fiets als systeem ontwikkeld: frame, wielen, banden, cockpit en schoenen, allemaal van Specialized zelf, zijn samen getest en dus op elkaar afgestemd. Ook de windtunnelmannequin en testmethodes zijn eigen ontwerpen, waardoor de resultaten vooral relevant zijn binnen het eigen ecosysteem. Wie de voordelen volledig wil benutten, komt dus al snel uit bij meerdere onderdelen uit dezelfde lijn. Dat is ook hoe we de Tarmac SL9 testen, op de wegen aan de Costa Brava: alleen de SRAM-onderdelen zijn niet van Specialized zelf. We testen de nieuwe Specialized onder meer op twee oplopende trajecten, met zowel de aerodynamische Roval Rapide CLX III-wielen als de lichtere Roval Alpinist CLX III. Dat laatste model maakt het klimmen en dalen een stuk comfortabeler en stabieler. Waar de SL9 tijdens de klimmetjes in uitblinkt, is hoe snel hij op vlakkere stukken momentum opbouwt.

De fiets is bijzonder reactief en binnen de kortste keren rijden we ruim boven de dertig kilometer per uur om een volgend stuk helling met hogere beginsnelheid aan te vallen. Die reactiviteit komt zeker door het lage gewicht van het frame, maar ook door de stijfheid. Die ligt, ondanks het verwijderen van enkele carbonlagen voor de ontwikkeling van de SL9, volgens Specialized binnen 1% van het vorige model. Daar is dus vrijwel niet op bespaard, en dat komt een aanvallende en explosieve rijstijl ten goede. De SL9 is ontwikkeld als fiets voor agressieve renners en lange solo’s, zoals Remco Evenepoel. “Voor ontsnappingen,” zeggen de Amerikanen, “en voor lange secties op hoge snelheid, met name solo-vluchtpogingen. This is the ideal breakaway companion.” De vraag is vooral wat dat betekent voor de gemiddelde fietser. De SL9 is sneller dan zijn voorganger, ook bij lagere snelheden, maar het verschil blijft in de praktijk kleiner voor amateurs dan voor renners als Vollering en Evenepoel.