Fietshelm cruciaal in strijd tegen hersenletsel bij fietsongeval
Fietstoerisme Tijdens de derde editie van de landelijke Dag van de Fietshelm is men er weer in geslaagd om het belang van de fietshelm onder de aandacht te brengen bij jong en oud. Verder wil men het helmgebruik van fietsersook bij de politiek hoger op de agenda zetten. Dit is hard nodig, want in 2023 was 63 procent van het totaal aantal slachtoffers dat op de Spoedeisende Hulp werd behandeld als gevolg van een verkeersongeval fietser.
Het afgelopen jaar werden 76.400 fietsers behandeld op de Spoedeisende Hulp als gevolg van een verkeersongeval. Ruim twee op de vijf fietsers was 55-plusser en 12 procent was 12 tot en met 17 jaar oud. In 70 procent van alle gevallen was er sprake van een eenzijdig ongeval en in bijna twee derde van alle fietsongevallen ontstond ernstig letsel. Ook was er in één op de zes gevallen sprake van hersenletsel, waar dit bij 55-plussers zelfs één op de vijf gevallen betrof.
In het professionele wielerpeloton is de fietshelm niet meer weg te denken. In het normale alledaagse straatbeeld is dit toch nog heel anders. In Nederland wordt geschat dat slecht 4-8% van de fietsers een goede fietshelm draagt. Een fietshelm kan de impact van een val op het hoofd flink verminderen, tot wel 60%.

Foto: Cor Vos
“Hoewel er in 2023 ten opzichte van 2022 sprake is van een daling in letsel als gevolg van verkeersongevallen op de fiets en meer onderzoek nodig is naar de onderliggende reden hiervan, blijven de ernst en omvang van het probleem onmiskenbaar. Zo laat de trend over de afgelopen 10 jaar een sterke stijging van 27 procent zien”, vertelt Martijntje Bakker, directeur en bestuurder bij kenniscentrum VeiligheidNL.
“Het dragen van een fietshelm kan de kans op hoofd- en hersenletsel in Nederland met respectievelijk 62 en 36 procent verlagen, waarmee het dragen van een fietshelm eigenlijk een no-brainer is om jezelf makkelijk en effectief te beschermen.”
De noodzaak tot het terugdringen van het aantal hoofd- en hersenletsels als gevolg van een fietsongeval en het stimuleren van fietshelmgebruik vindt steeds bredere weerklank in de maatschappij. In navolging van Artsen voor Veilig Fietsen, Hersenstichting, HersenStrijd fonds, VeiligheidNL, Interpolis, ANWB, Veilig Verkeer Nederland en diverse provincies sluiten BOVAG, RAI Vereniging en Verbond van Verzekeraars zich dit jaar ook aan bij dit initiatief. Ook organiseert Vlaanderen dit jaar haar eerste Dag van de Fietshelm en schaalt de beweging dus op buiten de eigen landsgrenzen.
“De Dag van de Fietshelm werd twee jaar geleden door Artsen voor Veilig Fietsen, HersenStrijd fonds en de Hersenstichting gelanceerd. Nu we dit jaar de derde editie organiseren zien we dat onze boodschap in binnen- en buitenland steeds breder wordt gedragen. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft daarnaast een landelijke promotiestrategie voor de fietshelm uitgedacht”, aldus Marcel Aries, neuroloog-intensivist bij het Maastricht UMC+ en initiatiefnemer van Artsen voor Veilig Fietsen.

Ophangen spandoek HersenStrijd tijdens Amstel Gold Race.
“In een gesprek met minister Harbers kregen we de toezegging dat in mei 2024 de fietsveiligheid in de Tweede Kamer wordt besproken. Het stimuleren van het vrijwillig gebruik van de fietshelm is hier een belangrijk onderdeel van en wij doen dan ook een dringend beroep op de politiek om de ontwikkelde strategie te steunen.”
Tijdens de Amstel Gold Race 2024 worden een tweetal spandoeken met de boodschap ‘‘Use your head‘ / ‘Draag een Fietshelm!’ opgehangen om aandacht te vragen voor het dragen van een goede helm. Een spandoek hangt op de gevel van Kasteel Domein De Cauberg. Een ander spandoek ligt op de Rasberg. De renners en rensters zullen deze plekken een aantal keer passeren waar het HersenStrijd fonds hoopt dat wielerminnend Nederland de boodschap van het spandoek meekrijgt.
* Minder mensen gaan fietsen, vooral minder kinderen gaan fietsen en het aantal autokilometers neemt toe.
* Automobilisten letten minder op, passeren dichter langs fietsers, "want ze zijn toch beschermd".
* De slachtoffers onder de fietsers vallen bij ongelukken met gemotoriseerd verkeer en dan is die helm op je dop niet voldoende.
Ja, ik heb een helm op als ik op de racefiets zit. En ik ben ook voorstander van een helm voor eenieder die op een fiets met trapondersteuning rijdt, want ik zie teveel mensen die dat ding nauwelijks onder controle hebben. Vooral ook omdat die fiets zo makkelijk op te voeren is.
Maar verder is het creëren van veilige infrastructuur en verminderen van de dictatuur van de automobilist een veel effectievere manier om de verkeersveiligheid te verhogen.
Die zie ik vaker langskomen maar is wat mij betreft onbewezen. Ik zie dit echt als een aanname. Waar komt dit toch precies vandaan vraag ik me af? Het klinkt alvast vrij onnozel.
* De slachtoffers onder de fietsers vallen bij ongelukken met gemotoriseerd verkeer en dan is die helm op je dop niet voldoende.
Nee hoor, de meesten flikkeren op eigen kracht of met behulp van het parcours op hun waffel.
https://t.co/i4NSd8XG8l
Zie ook voor de gein onderstaand onderzoek uit Denemarken, wat kwa land en cultuur heel goed vergelijkbaar is met Nederland.
Connect the dots:
Danish kids cycle less far (-25%), less often (-32%) in last 10 years
Proportion of kids cycling to school dropped 30%. Car journeys doubled/tripled
♀️ Only 26% gets enough physical exercise
⛑ Helmets became the norm
kijk trouwens ook maar verder in deze twitter link, zie je tal van voorbeelden waarom een algemene helmplicht slecht is.
https://twitter.com/fietsprofessor/status/1778050092290761169
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/15/684-verkeersdoden-in-2023
als er mongooltjes zijn die als dolle dwazen door het dal gaan
en niet capabel zijn om fatsoenlijk te sturen en ad rem kunnen zijn
dan blijven ze maar gewoon op de bank of in de simulator
fietsen in de stad is sowieso vragen om problemen
die wielrentoeristen kuddes zijn ook helemaal gestoord met zijn 4en naast elkaar op de weg
Mooiste oplossing zou zijn: Nederland auto vrij en e bike vrij maar lijkt voorlopig niet heel realistisch
momenteel heerst de gekte in de hoofden der 'mensen'
en is het vooral actie reactie en symptoom bestrijding
in plaats van de wortel van het probleem aan te pakken
Naar aanleiding van de voorgaande discussie mbt helmverplichting en de verschillende argumenten daar heb ik wel mijn opinie wat bijgesteld: ik zit nu in het kamp 'op alle fietsen met elektrische aansturing de helm verplichten' en ja, ook als je hem 'helemaal niet aan had staan'. Het meteen overal helm verplichten zal inderdaad te veel voeten in de aarde hebben en is lastig controleerbaar, neveneffect is dan dat meer de gewone fiets zullen pakken.
Overigens zie ik, met name in steden, één grote acht/bobslee-baan met rondzoefende ebikes en maar de helft van de auto's ábsoluut als de toekomst. Dit is al gaande en zal weldra in een stroomversnelling gaan komen.
Maar tot die tijd: houd je mond tegen mensen die zonder helm fietsen. Laten we elkaar niet gaan wijzen op zaken die niet eens verplicht zijn...
Ook bijvoorbeeld roken kan ernstig letsel veroorzaken. Moet ik een roker daarop wijzen?
- Een helm op je kop is in mijn geval helemaal niet comfortabel tenzij je een duurder lichtgewicht model met fiks wat luchtopeningen aanschaft. (ter info: Ik fietste tot zo'n 7 jaar geleden in de zomer als ik alleen rondreed op mijn wielrenfiets ook zonder helm omdat m'n kop anders oververhit raakte met model dat ik toen had)
- Hoge kosten wanneer je betere helm moet aanschaffen om de reden hierboven, plus in de groei voor je kinderen heb je wellicht meerdere helmen nodig.
- Je moet steeds die helm meezeulen bij alledaagse activiteiten als bv winkelen/boodschappen doen. Niet bepaald een handig item. Als je 'm achterlaat bij de fiets met slot er door heen ofzo loop je toch weer risico op diefstal van een item.
- Ik hoor regelmatig dat een helm bij lagere snelheden weinig toevoegt volgens onderzoeken
- En de belangrijkste voor mij van allemaal, wanneer zou ik nou in godsnaam een keer vallen met mijn gewone fiets en met mij vele honderduizenden zo niet miljoenen mensen. Mijn laatste val is van minstens 25 jaar geleden. Ik denk dat ik hoogstens zou kunnen vallen als ik als niet-mobiele oudere eigenwijs op een fiets stap
- Dan is er natuurlijk nog het fietsongeval waar je zelf geen invloed op had door het weggedrag van anderen. Hiervoor zal een helm wellicht wel wat kunnen betekenen. Je zou er zelf nog op kunnen anticiperen tenzij je van achteren wordt geschept dan ben je uiteraard kansloos. Echter lees ik in het artikel hierboven dat maar liefst 70 % van de ongevallen die op de spoedeisende hulp belanden komen door een eenzijdig ongeval dus is het aantal ongelukken waar andere weggebruikers betrokken zijn redelijk klein.
- Als ik dan vanuit de statistiek ga beredeneren dan voelt een fietshelm voor mij als een corona vaccin, grotendeels onnodig omdat ik, en met mij het overgrote deel van de bevolking, niet tot een risicogroep behoor
Ik zou vanuit mijzelf bekeken een helmplicht voor een normale fietser echt een redelijk idiote maatregel vinden die vooral ergernis of kosten oplevert omdat men in de Nederlandse (Noord-Europese) cultuur nou eenmaal een drang heeft om elk risico te willen afdichten dat bestaat in een menselijk leven en met de macht van wat getallen de statistiek gebruikt om dat anderen op te willen leggen.
Ikzelf stoor me in NL bijvoorbeeld aan allle kosten die worden gemaakt aan wegaanpassingen en aanpassen van verkeersborden op plekken waar uberhaupt weinig automobilisten rijden en diezelfde weg niet/nauwelijks wordt gebruikt door toeristische fietsers en/of voor woon-, werk- of schoolgaand verkeer. Wat los je dan eigenlijk op?
Overigens ben ik wel benieuwd wat er achter deze zinsnede zit: "In 70 procent van alle gevallen was er sprake van een eenzijdig ongeval". Zijn dat niet-mobiele mensen met slecht reactievermogen die ergens van schrikken en dan vallen? Zijn het mensen die vallen door alcoholgebruik bv na het uitgaan? Is dit in een stadskern of in een buitengebied?